«Тамчы» чишмә янында: йөрәкләрне җылыткан танышу

«Тамчы»ның беренче очрашуы керәшен традицияләренең аларны дәреслекләрдән өйрәнеп кенә түгел, ә йөрәк белән яшәгәндә – нәкъ «Изге чишмә» янында тере икәнен күрсәтте.

Идея ничек туды: «Бәрәкәт»тән җиңүче проект
Безнең районның Сәйтәк авылында «Изге чишмә. Традицияләр һәм яшьлек чишмәсе» проектын гамәлгә ашыру башланды. Аның авторы – ТР керәшеннәрнең «Бәрәкәт» яшьләр бүлеге, ә грант бәйгесендә Ксения Александрова җиңү яулады.
Проект буш урыннан туган түгел: яшьләрнең китүе һәм авылда яшь җирле халыкның аз булуы шартларында традицияләр белән аралашуның яңа ысулын табу кирәклеге кискен тоелган. Моны рәсми лекцияләрдән мөһимрәк булган табигатьтә чишмә янында тере әңгәмә уздыру аша эшләргә булганнар.

Уңыш формуласы: борынгылык + хәзерге заман
Проектның төп идеясе – керәшен мәдәниятен «ирекле мохит» аша күрсәтү. Бернинди күңелсез докладлар. Алар урынына – ачык күк астында җырлар, утта бергәләп шишара әзерләү һәм буыннар арасында чын күңелдән диалог.
Өлкәннәр керәшен җыры һәм биюе ансамбле «Карендәшләр» монда гади артистлар ролендә түгел, ә акыллы остазлар һәм тигез хокуклы катнашучылар буларак чыгыш ясый. Ә яшьләр, үз чиратында, тамашачы түгел, ә актив оештыручы һәм эшне дәвам итүче булып тора.

«Тамчы» чишмә янында: ничек узды
«Тамчы» дип аталган чара табигать йөрәге – авылдагы «Изге чишмә» янында узды. Бу зур юлның символлы башы булды.
Катнашучылар тарихка чумдылар: аксакаллар хатирәләре белән уртаклаштылар, балалар һәм яшьләр тын да алмыйча тыңладылар. Өлкәннәр сагынып үз яшьлекләрен искә төшерделәр, яшьләр беренче тапкыр тормышта көянтәне күрделәр – моңарчы алар бу әйбер турында бары тик рәсемнәрдән генә белә иде.

Осталык дәресләре: үткәндә үзеңне сынап карау
Гамәли өлеше иң кызыклысы булды. Кунаклар чиләктәге суны көянтәдә ничек дөрес алып йөрергә икәнен һәм борынгыда кер юу ничек башкарылганын белделәр. Һәр теләүче үзен бу эштә сынап карады – һәм читтән караганда күренгәнчә гади булмавы аңлашылды. Аерым ритуал – чишмәнең салкын суыннан авыз итү. Әйлән-бәйләннәр һәм осталык дәресләреннән соң салкын чишмә суы теләсә нинди газлы эчемлектән дә тәмлерәк булып тоелды.

Вакыт машинасы: керәшен күләгендә фотосессия
Катнашучыларның аерым шатлыгын борынгы керәшен күлмәкләрен киеп карау мөмкинлеге тудырды. Кызлар дулкынлану белән әби-бабаларына бер вакытлар караган киемнәрне киделәр. Агып торган чишмә һәм агач көянтә фонында чын «вакыт машинасы» килеп чыкты: тукыманың һәр җыерчыгы тамырлар җылысын саклый, моны һәр катнашучы үз тәнендә тойды.

Хәрәкәтле уеннар һәм күңелле финал
«Тамчы» очрашуы шаулы халык уеннары һәм ут янында озак күңелле әңгәмәләр белән тәмамланды. Бары тик тере аралашу, көлке һәм музыка гына.
– Бу проектны язганда, «Тамчы»ның шулкадәр җылы булачагын хәтта күз алдына да китерә алмаган идем. Иң кыйммәтлесе – безнең әбиләрнең яшьләргә чиләктәге суны көянтәдә ничек алып йөрергә өйрәткәндәге күзләрен, һәм кызларның борынгы күлмәкләрне беренче тапкыр кигәндәге карашларын күрү. Бу гади осталык дәресе түгел, бу җаннар диалогы. Безнең максат – яшьләрнең милли традицияләрне үзләштерәсе килсен, чөнки бу матур, күңелле һәм чын, – дип йомгаклады Ксения Александрова.
Традицияләр без аларны искә төшергәндә һәм киләчәк буыннарга тапшырганда гына яши. Проект дәвам итә, алда – яңа очрашулар. Безнең яңалыкларны күзәтегез.

/ Фотолар: Сәйтәк клубы архивы