«Халык инспекторы» юлдагы тәртипне ничек үзгәртә

Татарстан Республикасында берничә ел инде эксперимент рәвешендә «Халык инспекторы» системасы эшли. Ул гади гражданнарга юлларда тәртип урнаштыруда катнашырга мөмкинлек бирә, ә 2025 елдан бу эш өчен матди бүләк алу мөмкинлеге дә туды.

Проект тарихы: Казаннан федераль дәрәҗәгә кадәр

Мобиль кушымта аша юл кагыйдәләрен бозуны теркәүгә гражданнарны җәлеп итү идеясе Татарстанда 2017 елда ук гамәлгә ашырыла башлаган иде. Региональ проектның уңышы федераль дәрәҗәдә дә игътибарсыз калмады. 2021 елда Россия Президенты Владимир Путин бөтен ил өчен шундый система булдырырга кушты. Моның өчен Мәскәү хөкүмәте эшләп чыгарган «Мәскәү ярдәмчесе» кушымтасы нигез итеп алынды. 2024 елның сентябрендә яңартылганнан соң, «Халык инспекторы» Татарстанда эксперименталь мәйданчык сыйфатында үз эшен дәвам итә.

Кушымта ничек эшли?

Системаның эш принцибы гади һәм аңлаешлы:
Кулланучы App Store яки Google Play кибетләреннән рәсми кушымтаны йөкләү.
Исәп язмасын теркәп, аны раслаганнан соң, хокук бозуларны теркәүгә керешергә мөмкин. Моның өчен программа интерфейсы аша вакыйганы фотога яки видеога төшерү дә җитә.
Кыскача тасвирлама белән материал кушымта аша Дәүләт автоинспекциясе базасына җибәрелә.
Аноним рәвештә шикаять калдыру мөмкин түгел – мөрәҗәгать итүче һәркемнең шәхесе ачыклана. Теркәү объекты булып йөртүчеләр генә түгел (мәсәлән, газонга машина кую, кызыл утка үтү яки тоташ сызыкны кисү), кагыйдә бозучы җәяүлеләр дә торырга мөмкин.

Матди кызыксындыру

2025 елдан система кулланучыларына бүләк түләү тәртибе расланды. Бу – гражданнарның активлыгын сизелерлек арттырган төп яңалык. Бүләк суммасы КоАП (Административ хокук бозулар турындагы кодекс) нигезендә билгеләнгән штраф суммасының процентын тәшкил итә. Акча кулланучының исәбенә административ хокук бозу турындагы карар үз көченә кергән мизгелдән башлап 40 эш көненнән дә соңга калмыйча күчерелә. Ягъни, бүләк кагыйдә бозучы рәсми рәвештә гаепле дип танылган очракта гына түләнә.

Перспективалар һәм җәмгыятьтәге фикерләр

«Халык инспекторы» һәм бүләкләү системасы белән эксперимент дәвам итә. Проектны яклаучылар моны юлларда, бигрәк тә ДПС экипажлары сирәк йөри торган урыннарда, тәртипне арттыруның нәтиҗәле коралы дип саный. Тәнкыйтьчеләр исә бу системаның гражданнар арасындагы мөнәсәбәтләрдә төрле аңлашылмаучанлыкларга һәм конфликтларга китерүеннән курка.

Нәрсә генә булмасын, цифрлы технологияләр социаль бурычларны чишүдә актив кулланыла бара. Татарстан бу процесста алгы сызыкта тора һәм киләчәктә бөтен ил буенча кулланылачак алымнарны сынап карый.